تبلیغات
تکواندو - آسیبهای ورزشی
 
آسیبهای ورزشی ... دانستنیهای ورزش ,   

آسیبهای ورزشی

علل اصلی ایجاد صدمات ورزشی عدم آمادگی بدن، گرم نکردن بدن پیش از شروع فعالیت، استفاده از تکنیک‌های نادرست و نیز ماهیت رشته ورزشی است. شناخت و درمان آسیب‌ها، موضوعی است كه همه روزه مربیان و ورزشكاران در باشگاه‌ها و مسابقات با آن روبرو هستند. با آگاهی كافی از این موارد و روش درمان صحیح آنها، می‌توان از بروز مشكلات جدی برای ورزشكاران پیشگیری نمود. ارتقا دانش و سطح معلومات مربیان و ورزشکاران، داشتن سطح آمادگی بدنی مطلوب و گرم کردن بدن قبل فعالیت، می‌توانند از میزان بروز آسیب‌های ورزشی بکاهند.

در تحقیق 5 ساله سازمان تربیت‌بدنی آمریكا ذكر شده است كه شایع‌ترین آسیب‌ها در تكواندو، اكیموز (كبودی) با 40 درصد احتمال می‌باشد و در مقایسه با دیگر رشته‌های رزمی، آسیب‌هایی مانند شكستگی و ترك‌خوردگی، كمتر دیده می‌شود. سایر آسیب‌دیدگی‌ها با درصد كمتر، جراحات كوچك و دررفتگی انگشتان می‌باشند كه تنها 10 درصد آنها اضطراری بوده‌اند. 70 درصد آسیب‌ها نیز در كسانی كه تمرین نامنظم داشته و یا بدن خود را گرم نكرده‌اند، واقع شده است.

 آمادگی در تمرین و مسابقات

    

1)      جعبه كمك‌های اولیه شامل (پنبه، باند و چسب پانسمان، بتادین، لوازم آتل‌بندی، باندكشی و سنجاق) را در دسترس داشته باشید.

2)      در تمرین و كلاس، همیشه تعدادی از هنرجویان آموزش‌دیده و آشنا به كمك‌های اولیه را جهت امداد فوری و بلاتكلیف نبودن، تعیین نمائید

3)  همیشه تلفن برای تماس در دسترس داشته باشید و فهرست تلفن بیمارستان‌ها و اورژانس را در  كنار آن قرار دهید.

كمكها ی اولیه  آسیبهای ورزشی

 

روش‌های زیر در برخورد اولیه با آسیب‌های حاد اسکلتی‌عضلانی بکار می‌روند. آشنایی با آنها برای ورزشکار، مربی، پزشک تیم و هر فرد دیگری که مسئول درمان و برخورد ابتدایی با آسیب باشد لازم است. اصول برخورد با آسیب‌ها را در اصطلاح PRICE خلاصه نموده‌اند كه به شرح زیر می‌باشد:

1)      Protect محافظت و پیشگیری از آسیب بیشتر. مانند استفاده از بانداژ برای پیچ‌خوردگی مچ پا.

2)      Reset استراحت. که بسته به نوع آسیب، از استراحت مطلق آن تا استراحت نسبی را شامل می‌شود.

3)      Ice سرمادرمانی، در دو روز اول آسیب‌دیدگی، جهت كنترل علائم

4)      Compress كمپرس و گرمادرمانی، در روزهای بعد جهت تسریع در بهبود

5)      Elevate بالا نگه‌داشتن عضو نسبت به سطح قلب جهت تسهیل تخلیه وریدی از ناحیه مربوطه

 

برخورد با مصدومیت شدید

1)      در ابتدا به مجاری هوایی مصدوم توجه كرده و هرگونه انسداد یا مانعی را برطرف می‌کنیم. باید مراقب آسیب ستون‌فقرات و گردن نیز بود.

2)      در مرحله بعد به نحوه تنفس مصدوم دقت می‌شود. می‌توان از تنفس مصنوعی و اکسیژن کمکی استفاده کرد تا تنفس منظم برقرار شود.

3)      سپس نوبت بررسی نبض فرد است. نبض شریان کاروتید از لحاظ کیفیت، تعداد و ریتم لمس خواهد شد. در صورت فقدان این نبض یا نبض رادیال باید عملیات احیاء قلبی عروقی آغاز گردد.

4)      مرحله ارزیابی به معنی مشاهده اندام‌ها و سایر قسمت‌های بدن است تا از وجود هرگونه خونریزی، شکستگی یا خون‌مردگی آگاه شویم. سطح هوشیاری، اندازه و واکنش مردمک‌ها به نور، حرکات چشم و پاسخ‌های حرکتی مصدوم، كنترل می‌شود.

5)      مصدوم را سریعاً به نزدیك‌ترین مركز درمانی انتقال دهید. به‌خاطر داشته باشید كه شما یك ورزشكار یا مربی هستید، نه یك پزشك! بنابراین مهارت و شانس خود را امتحان نكنید. اگر به میزان آسیب‌دیدگی مصدوم مشكوك هستید، به پزشك متخصص مراجعه كنید

 

     یخ درمانی

 استفاده از یخ سبب کاهش خونریزی، تورم، التهاب، نیازهای متابولیک ناحیه مجروح، درد و نیز اسپاسم عضلانی می‌شود. در مقابل گرما موجب افزایش خون‌رسانی و در نتیجه تورم، خون‌ریزی، درد و اسپاسم بیش‌تر خواهد شد.

برای سرمادرمانی، یك قطعه یخ را به مدت یك دقیقه بطور ثابت بر روی عضو آسیب‌دیده نگه می‌داریم تا در ناحیه مربوطه احساس کرختی به شخص دست دهد. حال با توجه به وسعت محدوده‌ای که بی‌حس شده، به آرامی یخ را به صورت دایره‌وار روی پوست ماساژ می‌دهیم. این ماساژ در آسیب‌های با وسعت متوسط 7 دقیقه و در نواحی بزرگ تا10 دقیقه طول می‌کشد.

غوطه‌ور کردن عضو در آب یخ هم موثر است. اما تحمل آن برای مصدوم سخت است به علاوه نمی‌توان عضو را بالاتر از سطح قلب نگاه داشت. به عنوان قانونی کلی، در طی یک‌ساعت می‌توان حداکثر 20 تا30 دقیقه از یخ استفاده کرد و حداقل 30 دقیقه نیز عضو را به حال خود گذاشت. مسلم است که اگر تحمل مصدوم به سرما کم باشد، باید زمان استفاده از یخ را کاهش داد.

باندهای فشاری

این باندها را طوری روی عضو آسیب‌دیده می‌پیچند که در هر دور، نصف پهنای دور قبلی را بپوشاند. فشار الاستیکی که اعمال می‌شود، سبب کاهش تورم خواهد شد. البته بانداژ نباید محکم انجام گیرد تا در بازگشت خون وریدی به طرف قلب اختلالی ایجاد کند. باندهای الاستیک برای آسیب‌های حاد اندام تحتانی مناسب نیستند، چون قابلیت محافظت اندکی ایجاد می‌کنند.

در استفاده از باندهای كشی احتیاط كنید. آنها با اعمال فشار، سبب كاهش خون‌رسانی و در نتیجه طولانی‌تر شدن مدت درمان می‌گردند. ضمن این‌كه استفاده طولانی‌مدت از باندهای محافظ، سبب تنبل شدن عضو و تضعیف مفاصل می‌گردند. بنابراین فقط توصیه می‌شود برای گرم‌كردن عضو، در مرحله كمپرس و بعد از اتمام یخ‌درمانی استفاده شوند

  ماساژ درمانی

ماساژدرمانی یك تكنیك درمانی غیرتهاجمی و غیرمخرب است كه علیرغم اثرات مفید آن, درصورت استفاده صحیح هیچ‌گونه عوارضی ندارد. برای گروه‌های سنی مختلف قابل اجرا بوده و آن نیاز به زمان و مكان خاص و یا تكنولوژی و تجهیزات پیچیده‌ای ندارد. ماساژدرمانی می‌تواند به راحتی با طب كلاسیك همراه شده و هزینه نهایی درمان، طول مدت بیماری و عوارض ناشی از آنرا كاهش دهد. برای مثال، ماساژ به روش شیاتسو (Shiatsu) با ایجاد توازن و هماهنگی از طریق منظم کردن كانال‌های انرژی بدن، در درمان خستگی مزمن و کمبود انرژی، دردهای حاد مفاصل و اصلاح وضعیت بدن موثر است. این روش به رهایی مفاصل، فعال شدن اعضای بدن و کشش عضلات و تاندون‌ها کمک می‌کند.

ماساژ عمومی، با تمرکز بر بخش‌های عمقی عضلات، گردش خون موضعی را افزایش داده و گرفتگی‌های عضلانی را برطرف می‌کند. درمانگر در این روش از فشار مستقیم یا مالش در طول عضلات و تاندون‌ها بهره می‌گیرد و با وارد آوردن فشار ملایم در نقاط خاصی از بدن مانند نقاط ضدّ درد، سر و پا، به افزایش توان حرکت، آرامش عمیق بدن، کاهش سردرد، تسکین کمردرد و درد مفاصل، تقویت دستگاه ایمنی، رهایی از تنش‌ها و اصلاح وضعیت بدن کمک می‌کند.

درمان توسط ماساژ به منظور کاهش درد، ریشه دیرینه‌ای دارد. بر این اساس، اثرات درمانی تکنیک‌های ماساژ چینی و ژاپنی، سال‌ها است كه اثبات شده و توسط متخصصین بسیاری به‌كار برده می‌شود. این روش برای به كسب سلامتی، تمدد اعصاب، کشیدگی عضلات، درد مفاصل، مشکلات گوارشی و میگرن، اثرات درمانی بسیار خوبی دارد. از ماساژ می‌توان قبل، بعد و در حین تمرین، برای گرم كردن بدن، تقویت جریان خون و رفع خستگی و افزایش كارایی مبارز استفاده نمود.

در ماساژ غربی، هدف از ماساژ درمانی، به دست آوردن تعادل با كار كردن روی ساختار فیزیكی بدن است اسكلت بدن به وسیله شبكه‌ای چند لایه از بافت‌های نرم كه عضلات، رباط‌ها و زردپی‌ها را در برمی‌گیرد، حمایت می‌شود. ماساژی كه غربی‌ها ابداع كردند، بیش‌تر با بافت‌های نرم بدن سروكار دارد و هدف آن تقویت و متعادل كردن آنها است. یكی از چیزهایی كه خیلی اهمیت دارد، این است كه هر ماهیچه‌ای در بدن، تنها كار مخصوص به خودش را انجام دهد. به عنوان مثال تحمل وزن ستون فقرات به عهده عضلاتی است كه در اطراف آن قرار گفته‌اند و اگر تحمل این وزن به هر دلیل به ماهیچه‌های دیگر سپرده شود، به طور قطع باعث آسیب دیدن آنها می‌شود. ماساژ علاوه بر آن كه باعث تقویت عضلات ستون فقرات می‌شود، به پاها و كمر هم كمك می‌كند تا در وضعیت مناسب خود قرار بگیرند. این كارها، در مجموع فشار را از روی عضلات شكم برمی‌دارد.

اما ماساژ درمانی در شرق بیشتر جنبه درون‌گرا دارد. هدف در اینجا حفظ جریان آزاد انرژی در اطراف بدن است در این نوع ماساژ باز هم كسب تعادل، اهمیت اساسی دارد اصطلاحی كه چینی‌ها برای این موضوع به كار می‌برند، حفظ تعادل بین 2 انرژی متضاد «یین» و «یانگ» است. چینی‌ها مركز انرژی بدن را محلی در شكم، به نام «هارا» می‌دانند كه در واقع نقطه شروع گردش انرژی در بدن است. به اعتقاد آنها انرژی در مسیرهای خاصی از بدن كه تعداد آنها 12 كانال است جریان دارد. (در زبان انگلیسی این مسیرها meridian نامیده می‌شوند) هر یك از این مسیرها با یكی از اعضای بدن در ارتباط هستند. برای مثال كلیه، مثانه، صفرا و شكم هر كدام مسیر خاصی را در برمی‌گیرند. در طول این 12 مسیر، بیش از 350 نقطه حساس وجود دارد كه در طب سوزنی اهمیت خاصی دارند؛ چون به اعتقاد چینی‌ها هر یك از این نقاط با عضوی از بدن در ارتباط هستند و تحریك آن نقطه، حتی اگر ظاهراً هیچ ارتباطی با عضو مورد نظر نداشته باشد، بر روی آن تاثیر می‌گذارد.

ماساژ ورزشی

با مشخص شدن اثرات ماساژ بر افزایش عملكرد بدن، ماساژ ورزشی در سال‌های اخیر گسترش فراوانی یافته و طرفداران زیادی در بین ورزشكاران و تیم‌های ورزشی دارد. متخصصان ماساژ در فدراسیون جهانی تكواندو، نتایج قابل توجهی برای ماساژ نام برده‌اند: بهبود جریان خون، رفع خستگی، ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده، تقویت سیستم عصبی و هماهنگی بهتر آنها با عضلات، افزایش تعادل روحی-روانی ورزشكار و كاهش زمان بازیابی (Recovery)

 گرفتگی عضلات

گرفتگی عضلات زمانی روی می‌دهد كه عضله دچار اسپاسم شده و در آن حالت باقی بماند. این حالت می‌تواند توسط هر عاملی كه در انقباض یا ارتجاع عضله دخالت دارد، ایجاد گردد. پیشگیری از این مشكل بسیار ساده‌تر از درمان آن می‌باشد و برای این منظور آشنایی با مكانیسم و علل اسپاسم عضلات ضروری می‌باشد.

·         گرفتگی عضلات قبل از ورزش، اغلب مربوط به عدم تعادل مواد معدنی است. برای مثال كاهش یا افزایش نامتعادل كلسیم، سدیم و پتاسیم، منجر به انقباض عضله و جلوگیری از بازگشت آن به حالت اول است. تشخیص مقادیر غیرطبیعی این عناصر، توسط آزمایش خون انجام می‌گیرد. گرفتگی‌هایی كه به هنگام شروع ورزش رخ می‌دهد، در موارد نادر می‌تواند به علت كم‌كاری غده‌ی تیروئید و یا عدم توانایی عضله جهت تجزیه قند باشد. دراین‌صورت آزمایش آدرنالین خون برای بررسی عملكرد تیروئید انجام می‌شود.

·     گرفتگی عضلات در شروع ورزش، به علت ناكافی بودن جریان خون در عضله می‌باشد. در هنگام استراحت، قطر شریان‌ها برای رساندن خون كافی به عضلات، كافی است. در زمان ورزش، عضلات به مقدار بیشتری خون پراكسیژن نیاز دارند. اگر قطر شریان‌ها برای رساندن این مقدار خون به حدّ كافی نباشد، عضله به علت كمبود اكسیژن، دچار گرفتگی می‌شود. تأكید می‌گردد كه قبل از تمرین و یا مبارزه، ابتدا بدن خود را به مقدار كافی گرم كرده و سپس با انجام حركات كششی، عضلات را آماده كنید.

·         گرفتگی عضلات پس از ورزش، اغلب در اثر از دست دادن آب بدن ایجاد می‌شود. با فعالیت طولانی در هوای گرم، مقدار زیادی مایعات از بدن به‌صورت عرق دفع می‌شود. در این صورت حجم خون كاهش یافته، غلظت آن افزایش می‌یابد و در نتیجه خون كافی برای رساندن اكسیژن به عضلات وجود ندارد. با نوشیدن آب قبل‌از فعالیت و درصورت تعرق زیاد هر 15 دقیقه یك‌بار، می‌توان از بروز گرفتگی عضلات پیشگیری نمود.

اگر قبل از تمرین، بدن به اندازه‌ی كافی گرم و آماده نشده باشد، كشش و فشار بیش از حدّ بر روی عضلات (خصوصاً عضلات بزرگِ ران) موجب پارگی رشته‌های عضله و آسیب‌دیدگی آنها می‌گردد. كشیدگی عضلات ران، به سادگی با احساس درد و سفتی در محل، قابل تشخیص است. هنگام اجرای ضربات پا (مانند آپ‌چاگی و آپ‌دولیوچاگی) احساس درد در ناحیه آسیب‌دیده بیشتر خواهد بود. مجدداً تأكید می‌گردد كه قبل از تمرینات پال‌چاگی و یا مبارزه، ابتدا بدن خود را به مقدار كافی گرم كرده و سپس با انجام حركات كششی، عضلات را آماده كنید.

یكی دیگر از عوامل مهم اسپاسم، سرماخوردگی عضلات بدن به‌خصوص پس از فعالیت بدنی و تعرق زیاد است. كاهش تدریجی دمای بدن پس از ورزش، برای پیشگیری از این مشكل ضروری است. ورزشكاران باید در فصول سرد سال، مراقب سرماخوردگی عضلات خود پس از ورزش باشند. (به‌خصوص توجه به عضلات بزرگ ران پا، برای تكواندوكاران ضروری است)

علل مهم گرفتگی عضلات

1)      كمبود مواد معدنی بدن و برهم خوردن تعادل الكترولیتی

2)      گرم نكردن بدن قبل از ورزش‌‌های قدرتی و یا كششی

3)      كمبود آب بدن و در نتیجه غلظت خون

4)      فشار بیش از حدّ تحمل و در نتیجه پارگی میوفیبریل‌های عضلات

5)      سرماخوردگی عضلات بعد از تمرین

    درمان گرفتگی عضلات

بدون درنظرگرفتن عامل ایجادكننده، درمان گرفتگی‌ها یكسان است. چنین عضله‌ای را باید گرم نگه‌داشته و به‌طور متناوب آن‌را ماساژ داد. نوشیدن مایعات گرم، استفاده از پمادهای گرم‌كننده طبیعی مانند «ترموراپ» و بادكش نمودن عضله‌ی گرفته، در درمان آن بسیار مؤثر می‌باشد. استفاده از داروها و آمپول‌های شل‌كننده‌ی عضلات، به‌علت عوارض جانبی، در مراحل اولیه گرفتگی عضلات به‌هیچ عنوان توصیه نمی‌شود

 اقدامات اولیه آسیبها

اقدامات اولیه درمانی در آسیبهای ورزشی شامل مراحل زیر است:

1- محافظت و پیش‌گیری از آسیب بیشتر مثلاً با استفاده از وسایل کمک ارتوپدی

2- استراحت که بسته به نوع آسیب از فرم مطلق آن تا استراحت نسبی را شامل می‌شود.

3- استفاده از یخ سبب کاهش درد،تورم و التهاب می‌شود.

4- فشار که اگر همراه با یخ استفاده شود سبب محدود شدن تورم خواهد شد.

5- بالا نگه داشتن عضو آسیب دیده نسبت به سطح قلب سبب تسهیل تخلیه وریدی از ناحیه مربوطه می شود.

6- عمل‌های محافظتی که در مواقع آسیب جزیی و بدون علامت ورزشکار استفاده میشود مثلاً استفاده از بانداژ برای پیچ خوردگی مختصر مچ پا.

 

استفاده از اصول فوق در چه زمان و توسط چه کسانی صورت می‌پذیرد؟

روش‌های بالا در برخورد اولیه با آسیب‌های حاد اسکلتی‌عضلانی بکار می‌روند. آشنایی با آنها برای ورزشکار، مربی، پزشک تیم و هر فرد دیگری که مسئول درمان و برخورد ابتدایی با آسیب باشد لازم است.

 

چه میزان استراحت کافی است؟ استراحت نسبی در چه مواقعی تجویز می‌شود؟

طول مدت استراحت وابسته به شدتِ آسیب است. مشخص است که هر چه شدت آسیب بیشتر باشد، مدت استراحت هم بیشتر خواهد بود. وقتی یک آسیب چندان شدید نباشد، استراحت نسبی توصیه می‌شود. هدف از استراحت نسبی آن است که فرد ورزشکار علی‌رغم وجود آسیب، بدون علامت باقی بماند، هر چند تا حدودی تحرک خود را حفظ کرده است.

 

فایده استفاده از یخ در برخورد با آسیب‌ها چیست؟ آیا گرما هم موثر واقع می‌شود؟

یخ سبب کاهش خونریزی، تورم، التهاب، نیازهای متابولیک ناحیه مجروح، درد و نیز اسپاسم عضلانی می‌شود. اما گرما به نوبه خود دارای فایده نیست و جز در مورد کاهش اسپاسم عضلانی، سبب افزایش موارد نامبرده هم خواهد شد. گاهی توصیه می‌شود که دوره‌های متناوب استفاده از گرما و یخ اعمال شود. یعنی عضو را 1 تا 2 دقیقه از یخ استفاده کنند. براساس شدت تورم عضو این نسبت قابل تغییر است. هر چه آسیب حادتر باشد، از مدت گرم کردن کاسته خواهد شد.

|+| نوشته شده توسط محمد ذاکری در جمعه 14 مرداد 1390 و ساعت 09:57 ق.ظ | نظر شما ()
ویرایش شده در - ساعت -

نوشته های پیشین